Fara beint í efnið

Stafræn mótataka: munnskanni í stað hefðbundinna móta

Eftir Ole Tom Pettersen, Dental Markedsføring · birt · síða síðast yfirfarin

Í stuttu máli

Stafræn mótataka þýðir að tennur og gómur eru skannaðir með munnskanna og útkoman er þrívíddarlíkan í tölvu í stað móts í mótaskeið. Greinin fer yfir hvað breytist á stofunni, hvernig framleiðendur lýsa sendingu til tannsmíðastofu, hvaða seljendur á Íslandi selja munnskanna samkvæmt vörusíðum þeirra, kostnaðarliði og spurningar áður en stofan skiptir, með heimildum.

Stafræn mótataka breytir því hvernig mót eru tekin á tannlæknastofu. Í stað þess að fylla mótaskeið, bíða eftir að efnið harðni og senda mótið í pósti til tannsmíðastofu er tannsettið skannað með munnskanna og útkoman send sem skrá.

Þessi grein útskýrir hvað stafræn mótataka er, hvað breytist á stofunni og hvað þarf að kanna áður en fjárfest er í munnskanna. Við metum hvorki nákvæmni né klínískan árangur einstakra skanna; upplýsingar um gerðir og seljendur eru með heimild og voru athugaðar 20. október 2026.

Hvað er stafræn mótataka?

Stafræn mótataka er þegar tannlæknir eða aðstoðarmaður skannar tennur, góm og tannhold með munnskanna (intraoral skanna). Skanninn tekur fjölda mynda sem hugbúnaður setur saman í þrívíddarlíkan á skjánum. Líkanið kemur í stað hefðbundins móts og er sent til tannsmíðastofu, tannréttingaskinnuframleiðanda eða notað í hugbúnaði stofunnar.

Fastus heilsa lýsir Primescan 2 svona: „CEREC Primescan 2“ er stafrænn munnskanni sem tekur þrívíddarmyndir af tönnum og góm og kemur í stað hefðbundinna móta; lokuð hönnun og hlífðarhulsur eru nefnd1

Hefðbundin mót og stafræn mót: hvað breytist?

Munurinn liggur í því hvað er tekið, hvernig það er sent og hvernig kostnaðurinn skiptist:

Hefðbundin mótStafræn mótataka
Hvað er tekiðMót í mótaskeiðSkönnun með munnskanna
ÚtkomanEfnislegt mótÞrívíddarlíkan í tölvu
Sending til tannsmíðastofuMót í pósti eða sendliSkrá um vettvang eða sem opin skrá
Endurtaka hlutaNýtt mótHægt að skanna aftur tiltekið svæði
GeymslaMót geymd eða fargaðSkönn geymd stafrænt
KostnaðurMótaefni og sending fyrir hvert tilfelliSkanni, hugbúnaður, þjónusta og mögulega gjöld á hvert tilfelli

Fyrir sjúklinginn þýðir stafræn mótataka að ekki þarf að halda mótaskeið í munni. Á skjánum getur tannlæknirinn sýnt sjúklingnum líkanið og útskýrt meðferðina. Fyrir stofuna breytist vinnulagið: einhver þarf að kunna á skannann og hugbúnaðinn, og skönnin þurfa að komast á réttan stað.

Hvernig fara skönnin til tannsmíðastofu?

Framleiðendurnir lýsa sendingu um eigin vettvang:

  • 3Shape TRIOS 5: 3Shape Unite fylgir TRIOS 5 og tengir stofuna við yfir 28.000 tannsmíðastofur, meðferðaraðila, sjúkraskrárkerfi og CAD-hugbúnað2
  • Straumann SIRIOS: Skannaskrár hlaðast sjálfkrafa upp í Straumann AXS, og þaðan má deila tilfellum með tannsmíðastofu með einum smelli („Send to lab“)3
  • Dentsply Sirona Primescan 2: Í DS Core má deila skönnunargögnum og sjúklingagögnum með tannsmíðastofu samkvæmt Dentsply Sirona4

Áður en stofan velur skanna skaltu spyrja tannsmíðastofuna sem þú notar: Tekur hún við skönnum frá þessari gerð? Eftir hvaða leið og í hvaða sniði? Tekur hún gjald fyrir það? Nánar um ferlið í heild í greininni um stafrænt vinnuflæði.

Til hvers er stafræn mótataka notuð?

Sama skönnun getur nýst í mörg verkefni, eftir því hvað tannsmíðastofan og aðrir samstarfsaðilar taka við:

  • krónur, brýr og innlegg,
  • tannplantaviðgerðir,
  • tannréttingaskinnur og stoðgóma,
  • rannsóknarlíkön og samanburð milli heimsókna,
  • útskýringar fyrir sjúklinga á skjá.

Sumir framleiðendur nefna eiginleika umfram mótatöku, til dæmis hermun fyrir tannréttingar. Við sýnum aðeins að slíkir eiginleikar eru nefndir, ekki hversu vel þeir virka. Dæmi: Í eiginleikalista iTero Lumina á evrópusíðu iTero eru heildstæð tannréttingavinnuferli („Comprehensive orthodontic workflows“) og Invisalign Outcome Simulator Pro með In-Face Visualization og Multi-Treatment Simulations5

Hvort stafræn mótataka hentar í öllum tilfellum er klínískt mat tannlæknisins, og við fjöllum ekki um það.

Hvaða munnskannar fást á Íslandi?

Samkvæmt opinberum heimildum selja þrír íslenskir seljendur munnskanna til tannlæknastofa:

SöluaðiliSelt á Íslandi af
IcepharmaVörutorg Icepharma, sem er í eigu Icepharma hf. (seljanda), selur skannann; á síðunni „Birgjar Tannheilsa“ er 3Shape Trios A/S talið meðal birgja tannheilsudeildar Icepharma6
IcepharmaVörutorg Icepharma, sem er í eigu Icepharma hf. (seljanda), selur skannann; á síðunni „Birgjar Tannheilsa“ er Straumann talið meðal birgja tannheilsudeildar Icepharma7
MánafossVefverslun Mánafoss er með vöruna í flokknum „3Shape Trios skannar“; seljandi er Tannhjól-Mánafoss ehf.8
Fastus heilsaFastus heilsa selur skannann; kaupskilmálar Fastus nefna Fastus ehf. sem seljanda9

Gerðirnar eru bornar saman á sömu viðmiðum í samanburði á munnskönnum.

Hvað kostar að fara yfir í stafræna mótatöku?

Kostnaðarskiptingin breytist. Berðu saman í tilboðinu kaupverð skanna og tölvu, árleg gjöld fyrir hugbúnað, áskrift og þjónustu, þjálfun og möguleg gjöld á hvert tilfelli. Skilmálar um hugbúnað eru ólíkir milli framleiðenda:

  • TRIOS 5: Um 3Shape Unite segir að engin áskrift sé nauðsynleg og að fyrsta árið af TRIOS Care sé innifalið10
  • Primescan 2: Primescan 2 krefst greiddrar áskriftar að DS Core samkvæmt Dentsply Sirona; upphæð er ekki gefin upp11

Á vörusíðunum sem við skoðuðum var ekkert opinbert verð (leit 20. október 2026). Icepharma vísar á innskráningu en Fastus heilsa á fyrirspurn: Á vörusíðu Icepharma stendur «Vinsamlegast skráðu þig inn til þess að sjá verð á vöru og pöntunarmöguleika»12 Á síðunni „Primescan 2“ hjá Fastus heilsu er ekkert verð; síðan er með hnappinn „Senda fyrirspurn“ og form fyrir fyrirspurn um vöru13 Greinin um verð á munnskanna sýnir hvernig á að reikna heildarkostnað yfir nokkur ár.

Hvað þarf að kanna um persónuvernd?

Skönn tengd nafngreindum sjúklingum geta innihaldið heilbrigðisupplýsingar. Persónuvernd birtir leiðbeiningar um heilbrigðisupplýsingar: Heilbrigðisupplýsingar | Persónuvernd (Persónuvernd (island.is))14 Spyrðu því hvar skönnin eru geymd, hver hefur aðgang að þeim og hvort samningur um vinnslu fylgir þegar þau fara í ský framleiðandans.

Spurningar áður en stofan skiptir

  • Tekur tannsmíðastofan sem þú notar við skönnum frá skannanum, og eftir hvaða leið?
  • Getur stofan flutt skönn út í opnum sniðum án aukagjalds?
  • Hvað kostar hugbúnaður eða áskrift á ári, og hvað gerist ef stofan hættir að greiða?
  • Hver þjálfar starfsfólkið, og hver þjónustar skannann á Íslandi?
  • Hvar eru skönnin geymd, og hvaða samningur gildir um vinnslu þeirra?

Algengar spurningar

Hvað er munnskanni?

Munnskanni er handtæki sem tekur myndir af tönnum og tannholdi og býr til þrívíddarlíkan í tölvu. Hann kemur í stað hefðbundins móts við stafræna mótatöku.

Taka allar tannsmíðastofur við stafrænum mótum?

Það vitum við ekki. Hver tannsmíðastofa ákveður hvaða skönn og snið hún tekur við, svo spurðu þína tannsmíðastofu áður en þú velur skanna.

Er stafræn mótataka dýrari en hefðbundin mót?

Það fer eftir fjölda tilfella, verði skannans og árlegum hugbúnaðarkostnaði. Reiknaðu heildarkostnað yfir nokkur ár og berðu hann saman við núverandi kostnað við mótaefni og sendingar.

Lestu skráarsnið munnskanna ef þú vilt geta skipt um tannsmíðastofu síðar.

Sjá samanburðinn með heimildum og dagsetningum: Munnskannar.

Tengdar greinar

Allar greinar fyrir tannlæknastofur

Heimildir

Númeraðar í þeirri röð sem þær birtast fyrst á síðunni. Dagsetningin sýnir hvenær heimildin var síðast athuguð.

  1. Primescan 2 - Fastus heilsa (fastusheilsa.is). Athugað 20. október 2026. Uppgefið af birgjanumStaðfest í heimild þarfnast yfirlestrar
  2. 3Shape TRIOS 5 – The hygienic and easy-to-use intraoral scanner (3shape.com). Athugað 20. október 2026. Uppgefið af birgjanumStaðfest í heimild þarfnast yfirlestrar
  3. Straumann SIRIOS™ Product overview (490.950) (straumann.com). Athugað 20. október 2026. Uppgefið af birgjanumStaðfest í heimild þarfnast yfirlestrar
  4. Primescan 2 | Dentsply Sirona SE (dentsplysirona.com). Athugað 20. október 2026. Uppgefið af birgjanumStaðfest í heimild þarfnast yfirlestrar
  5. Dental 3D Intraoral Scanners | Explore Our Solutions | iTero (itero.com). Athugað 20. október 2026. Uppgefið af birgjanumStaðfest í heimild þarfnast yfirlestrar
  6. Trios 6 POD | Vörutorg Icepharma (vorutorg.icepharma.is). Athugað 20. október 2026. Uppgefið af birgjanumStaðfest í heimild Skilmálar vörutorgs Icepharma nefna Icepharma hf. sem seljanda (https://vorutorg.icepharma.is/is/skilmalar, 49bc42b85b42…); birgjalisti: https://www.icepharma.is/birgjar-tannheilsa (7a135540760d…).
  7. Straumann SIRIOS munnskanni + TP Link | Vörutorg Icepharma (vorutorg.icepharma.is). Athugað 20. október 2026. Uppgefið af birgjanumStaðfest í heimild Skilmálar vörutorgs Icepharma nefna Icepharma hf. sem seljanda (https://vorutorg.icepharma.is/is/skilmalar, 49bc42b85b42…); birgjalisti: https://www.icepharma.is/birgjar-tannheilsa (7a135540760d…).
  8. Trios 5 (þráðlaus) NÝR 2022! – Mánafoss (manafoss.is). Athugað 20. október 2026. Uppgefið af birgjanumStaðfest í heimild Skilmálar Mánafoss nefna Tannhjól-Mánafoss ehf. sem seljanda (https://www.manafoss.is/skilmalar/, efeba6cb0d7b…).
  9. Primescan 2 - Fastus heilsa (fastusheilsa.is). Athugað 20. október 2026. Uppgefið af birgjanumStaðfest í heimild Seljandi: Fastus ehf. samkvæmt kaupskilmálum (https://fastus.is/um-okkur/stefnur-og-skilmalar/kaupskilmalar/, b5a2111828ce…).
  10. 3Shape TRIOS 5 – The hygienic and easy-to-use intraoral scanner (3shape.com). Athugað 20. október 2026. Uppgefið af birgjanumStaðfest í heimild þarfnast yfirlestrar
  11. Primescan 2 | Dentsply Sirona SE (dentsplysirona.com). Athugað 20. október 2026. Uppgefið af birgjanumStaðfest í heimild þarfnast yfirlestrar
  12. Trios 6 POD | Vörutorg Icepharma (vorutorg.icepharma.is). Athugað 20. október 2026. Uppgefið af birgjanumStaðfest í heimild
  13. Primescan 2 - Fastus heilsa (fastusheilsa.is). Athugað 20. október 2026. Uppgefið af birgjanumStaðfest í heimild
  14. Heilbrigðisupplýsingar | Persónuvernd, Persónuvernd (island.is). Athugað 20. október 2026. Opinber heimildStaðfest í heimild